Το σπήλαιο ¨Νύμφης Κορώνειας¨ στην Αγία Τριάδα Βοιωτίας

στις
Το σπήλαιο ¨Νύμφης Κορώνειας¨ στην Αγία Τριάδα Βοιωτίας
Σπήλαιο ΝΥΜΦΗΣ ΚΟΡΩΝΕΙΑΣ
Εικόνα 1. ΄΄ΚΟΡΩΝΕΙΑ ΝΥΜΦΗ΄΄ εγχάρακτη επιγραφή πάνω δεξιά από την είσοδο του σπηλαίου.

Ο Στράβων στα Γεωγραφικά βιβλ. Θ (Βοιωτία) σελ.409 – 410 παρ. 25 αναφέρει: «Ο μέν ούν Ελικών ού πολύ διεσηκώς του Παρνασσού…. Ενταύθα των Μουσών Ιερόν και Ίππου κρήνη και το των Λειβηθρίδων νυμφών άντρον….».

Ο Παυσανίας περιηγητής του 2ου μ.Χ. αιώνα φθάνοντας στην Κορώνεια και πριν συνεχίσει την πορεία του προς τον Ορχομενό κατευθύνεται προς το ιερό των «λιβηθριών μουσών» που απέχει 40 στάδια (7,5 χιλ. περίπου) από την αρχαία Κορώνεια «Κορώνειας δε σταδίους ως τεσσαράκοντα όρος απέχει το Λιβήθριον, αγάλματα δε έν αυτώ μουσών τε και νυμφών επίκλησίν εστί λιβηθρίων΄ και πηγαί – την μέν Λιβηθριάδα οναμάζουσιν, η δε ετέρα Πέτρα – γυναικός μαστοίς είσιν εικασμέναι, και όμοιον γάλακτι ύδωρ απ΄αυτών άνεισιν…. »

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

  1. ΠΑΥΣΑΝΙΑΣ: Παυσανίου Ελλάδος περιηγήσις βιβλίο Βοιωτικά κεφ.34 παρ.4
  2. ΣΤΡΑΒΩΝ: Στράβωνος Γεωγραφικών, βιβλ. Θ. (Βοιωτία) σελ.409 – 410 παρ.25
Σπήλιά  "Νύμφης Κορώνειας". Κάτοψη σπηλαίου.

Εικόνα 2. Σπήλιά  «Νύμφης Κορώνειας». Κάτοψη σπηλαίου.

Σπηλιά  "Νύμφης Κορώνειας".  Τομή σπηλαίου.

Εικόνα 3.  Σπηλιά  «Νύμφης Κορώνειας».  Τομή σπηλαίου.

ΙΕΡΟ  «ΛΙΒΗΘΡΙΔΩΝ ΜΟΥΣΩΝ»  ΣΤΟΝ  ΕΛΙΚΩΝΑ
Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΑΝΑΘΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΤΑΥΤΙΣΗ ΤΟΥ

ΔρΒ. Βασιλοπούλου
Συνεργασία  Ν. Σκουμή

Το σπήλαιο της Νύμφης Κορώνειας στην Αγία Τριάδα, έγινε περισσότερο γνωστό το 1986 όταν στο Μουσείο Θηβών παραδόθηκε ένα πλούσιο αρχαιολογικό υλικό κυρίως ειδώλια αλλά και ευρήματα, που κατασχέθηκαν από την ασφάλεια στα χέρια των αρχαιοκαπήλων. Στη συνέχεια (1987) την έρευνά του ανέλαβε η Εφορεία Παλαιοανθρωπολογίας-Σπηλαιολογίας, ενώ δυστυχώς οι λαθρανασκαφές συνεχίστηκαν, αφού η θέση της σπηλιάς και η απόσταση από το χωριό κάνουν σχεδόν αδύνατη την όποια παρακολούθηση.

Από το 1989 μέχρι σήμερα ο ανασκαφικός κάνναβος τοποθετήθηκε 6 φορές και καταστράφηκε άλλες τόσες. Τώρα ο κάνναβος έγινε εναέριος, αλλά όταν βρίσκουμε στα σκάμματα ένα κίτρινο ή πράσινο σπάγκο, ξέρουμε πλέον ότι δεν αντιστοιχεί σε διαφορετικές φάσεις χρήσεως αντίστοιχες επεμβάσεις των λαθρανασκαφέων, με αποτέλεσμα σπασμένα κομμάτια από το ίδιο αγγείο ή ειδώλιο να βρίσκονται συχνά ύστερα από δύο ή τρία χρόνια διάσπαρτα και σε διαφορετικά σημεία του ανασκαφικού ορίζοντα, δημιουργώντας εκτός των άλλων και τεράστια προβλήματα στη συγκόλλησή τους. Κι αν επιμένουμε να τονίζουμε αυτό το σκοτεινό σημείο στη σύγχρονη ζωή του σπηλαίου, είναι γιατί δημιουργεί επιστημονικά κυρίως προβλήματα, αφού μέχρι τώρα μάλλον για περισυλλογή ευρημάτων και λιγότερο για ανασκαφή θα έπρεπε να μιλάμε, και μάλιστα για περισυλλογή αρχαίων, αποκομμένων από οποιοδήποτε στρωματογραφικό στοιχείο που θα μπορούσε να συνθέσει έστω και αποσπασματικά την εικόνα της αρχαιότητας.

Ωστόσο η ιδέα της λατρείας ενισχύεται από τα αναρίθμητα ευρήματα ανάμεσα στα οποία ξεχωρίζουν: πήλινες Ερμαϊκές στήλες, πήλινα ομοιώματα καρπών και ζώων, παιχνίδια, προσωπεία, πολυάριθμα λυχνάρια ελληνιστικής και ρωμαϊκής εποχής, οστέϊνα ευρήματα όπως «ο αυλός του Πανός» και “γραφίδες ” , με τις οποίες φαίνεται ότι χαράσσονταν στα αγγεία οι αναθηματικές επιγραφές. Ξεχωριστές ενότητες αποτελούν: θραύσματα αγγείων μελανόμορφων και ερυθρόμορφων, ιδίως κυλίκων και σκύφων, με εγχάρακτες ή γραπτές επιγραφές, καθώς και τμήματα μαρμάρινων ανάγλυφων ή γλυπτών των Νυμφώνκαι του Πάνα αντίστοιχα.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ-ΤΑΥΤΙΣΗ

Το σπήλαιο Βρίσκεται στις ΒΑ πλαγιές του Ελικώνα, πάνω στο βουνό “Κορυφή”, σε ύψος 823 μέτρα στα δυτικά του χωριού Αγία Τριάδα και σε απόσταση περίπου 1800 μ. σε ευθεία γραμμή. Η ευρύτερη περιοχή χαρακτηρίζεται από ένα έντονο τεκτονισμό όπου κυριαρχούν τα ρήγματα. Ένα από αυτά περνάει ακριβώς πάνω από το σπήλαιο, ενώ μπροστά στην είσοδό του υπάρχει μικρό τραπεζοειδές βύθισμα που έχει προέλθει από εγκατακρήμνιση.

Εξωτερικά πάντα, και στη δυτική παρειά του υπαίθριου τμήματος, υπάρχουν λαξευμένες εσοχές διαφόρων διαστάσεων για την τοποθέτηση αναθημάτων, ενώ ακριβώς πάνω από την είσοδο δεξιά, υπάρχει εγχάρακτη επιγραφή της Νύμφης Κορώνειας στην ονομαστική, η οποία όπως φαίνεται «συγκατοίκησε» ταυτόχρονα ή διαδοχικά με τις Λειβηθρίδες, τις οποίες αναφέρει ο Στράβων και ο Παυσανίας, παρόλο που ο δεύτερος δεν αναφέρει το όνομα Κορώνεια παρά μόνο ως τοπωνύμιο.

Σπήλαιο "Νύμφης Κορώνειας" Αγ. Τριάδα.Ειδώλιο χορεύτριας μέσο 4ου αι.π.Χ. (ύψος  21cm).
Εικόνα 4. Σπήλαιο «Νύμφης Κορώνειας» Αγ. Τριάδα.Ειδώλιο χορεύτριας μέσο 4ου αι.π.Χ. (ύψος 21cm).
Σπήλαιο "Νύμφης Κορώνειας" Αγ. Τριάδα.Σκύφος της "ομάδας των ερωτοτροπιών" 530 - 500 π. Χ. (ύψος 12cm).

Εικόνα 5. Σπήλαιο «Νύμφης Κορώνειας» Αγ. Τριάδα. Σκύφος της «ομάδας των ερωτοτροπιών» 530 – 500 π. Χ. (ύψος 12cm).

Εικόνα 6. Σπήλαιο «Νύμφης Κορώνειας» Αγ. Τριάδα. Λήκυθοι 485 – 450 π.Χ  (ύψος 10 cm).

Εικόνα 7. Σπήλαιο «Νύμφης Κορώνειας» Αγ. Τριάδα.
Γυναικεία ειδώλια α’ μισό 5ου αι. π.Χ (ύψος 12,5 και 8,5 cm).

Εικόνα 8.Θεά Αφροδίτη τέλος 5ου αι. π.Χ (ύψος 24cm).
Σπήλαιο «Νύμφης Κορώνειας» Αγ. Τριάδα.


Εικόνα 9. Σανιδόμορφο ενεπίγραφο ειδώλιο τέλος 6ου αι. π.Χ (ύψος 9cm).
Σπήλαιο «Νύμφης Κορώνειας» Αγ. Τριάδα.

Μπαίνοντας στον πρώτο θάλαμο του σπηλαίου, όπου γίνεται η ανασκαφή, εντυπωσιακή είναι χοανοειδής μορφή του σχηματισμού με καθ’ ύψος ανάπτυξη και  άνοιγμα στην οροφή, που επιτρέπει στις εξωτερικές συνθήκες να επηρεάζουν άμεσα το μικροκλίμα και να συντελούν στην ταχύτερη διάβρωση των τοιχωμάτων, τα οποία δεν παρουσιάζουν σταλαγματικό διάκοσμο.

Η ταύτιση του σπηλαίου με το άντρο των Λειβηθρίδων νυμφών  του Ελικώνα υποστηρίζεται αποτελεσματικά από ικανό αριθμό εγχάρακτων επιγραφών σε αγγεία και από ένα μοναδικό μέχρι στιγμής αρχαϊκό σανιδόσχημο ειδώλιο που φέρει ανάλογη επιγραφή.

Οι επιχώσεις παλαιότερες και νεότερες οι οποίες ενισχύονται διπλά τόσο από χώματα που έμπαιναν από την είσοδο όσο και από το άνοιγμα της οροφής, περικλείουν μεγάλο αριθμό αναθημάτων, τα οποία πρέπει να είχαν σπάσει κατά την ώρα της ανάθεσης. Πρωταγωνιστούν  τα ειδώλια που είναι και το κυρίαρχο είδος,από αρχαϊκά σανιδόσχημα του πρώϊμου 6 αι.π.Χ ως τα ελληνιστικά χρόνια, γυμνά ή ντυμένα, καθιστά ή όρθια με απλή ή περίτεχνη κόμμωση, κρατώντας προσφορές, αφιερώματα, καρπούς. Δεν λείπουν ακόμη και τα θεατρικά, κωμικά, άσχημα ή ωραία ειδώλια με ραδινά σώματα, ή αστείοι νάνοι προγάστορες, μεγάλη ποικιλία που μας εκπλήσσει όλο και περισσότερο. Κατά την πάροδο των ανασκαφικών περιόδων, τα ειδώλια έπαψαν να αριθμούνται μόνο στα αναθηματικά αλλά έγιναν φορείς πληροφοριών, ακόμη και για την ταύτιση του σπηλαίου η οποία είχε γίνει αρχικά μόνο τοπογραφικά.

Τα αρχαιολογικά ευρήματα και ιδίως οι επιγραφές έρχονται τώρα να επιβεβαιώσουν τη μαρτυρία των κειμένων του Στράβωνα  για το άντρο των Λειβηθρίδων  Νυμφών και του Παυσανία για το ορεινό ιερό Λιβηθρίων Μουσών.

Εικόνα 11. Τμήμα σκύφου μελανόμορφος τέλος 6ου αι. π.Χ.
Σπήλαιο «Νύμφης Κορώνειας» Αγ. Τριάδα.

Εικόνα 10. Σανιδόμορφο πτηνόμορφο ειδώλιο μέσα 6ου αι. π.Χ (ύψος 15,5 cm). – Σπήλαιο «Νύμφης Κορώνειας» Αγ. Τριάδα.


ΜΟΥΣΕΣ

Εννέα Μούσες. Λεπτομέρεια από σαρκοφάγο Μουσείο Λούβρου.

Οι Μούσες στην ελληνική παράδοση.

Μούσες Ετυμ. = μάω ή μώομαι ή μώσις (επιθυμώ) ή ομού ούσαι. Την ονομασία Μούσες έδωσε ο Πίερος, όπως αναφέρει ο Ησίοδος. Γεννήθηκαν από τους θεούς στα πανάρχαια χρόνια. Ήσαν φύλακες της γνώσης στα Μουσεία (βιβλιοθήκες και διδακτήριο), που διαιώνιζαν τον Ελληνικό Λόγο. Ιστορικά οι Μούσες του Παρνασσού ήσαν μεγάλες δασκάλες και δίδαξαν την πανάρχαια ελληνική ιστορία και την γενεαλογία των θεών του Ολύμπου, μέσα από τα κείμενα του Ησιόδου.

Όλοι σχεδόν οι αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς τις επικαλούνται στην αρχή των έργων τους σαν υπαρκτά και διαχρονικά πρόσωπα και τις ικετεύουν να τους βοηθήσουν να αποδώσουν σωστά τον προφορικό ή γραπτό λόγο τους. Στις ζωγραφικές και γλυπτικές απεικονίσεις οι καλλιτέχνες τις παρουσιάζουν ως αέρινες μορφές με στοχασμό και θεϊκή ομορφιά, που κρατούν δάφνες και μουσικά όργανα και απαγγέλλουν ή τραγουδούν ολόγυρα από το μεγάλο δάσκαλο Απόλλωνα. Εντύπωση κάνει στον αναγνώστη των αρχαίων λόγων, ότι κανείς δεν αμφισβητεί την ύπαρξη τους. Οι Μούσες ήταν δεμένες με τη γνώση, το λόγο, τα γράμματα και τις τέχνες. Στην πρώτη γενιά των Μουσών ανήκουν οι επτά θυγατέρες του Ουρανού και της Γης (όσα και τα φωνήεντα του ελληνικού αλφάβητου). Στη δεύτερη γενιά οι εννέα θυγατέρες της Μνημοσύνης και του Δία.

Η καταγωγή.

Η παράδοση αναφέρει, ότι ο Ζευς ξεγέλασε την όμορφη και πανέξυπνη Μνημοσύνη και κοιμήθηκε μαζί της εννέα νύχτες. Η Μνημοσύνη γέννησε τις εννέα Μούσες, που ήσαν όμοιες σε όλα. Η Μνημοσύνη τις έδωσε να τις αναθρέψει η νύμφη Εύφημη και όρισε δάσκαλο τους τον Απόλλωνα, Οι εννέα Μούσες ήσαν: Κλειώ, Ευτέρπη, Θάλεια, Μελπομένη, Τερψιχόρη, Ερατώ, Πολυμνία, Ουρανία και η Καλλιόπη η ξεχωριστή σε όλο από τις άλλες. Όταν μεγάλωσαν έγιναν πολύ έξυπνες και ωραιότατες. Είχαν ιδιαίτερη αγάπη στη μουσική, δεν τις ενδιέφεραν οι ανθρώπινες ασχολίες και αναζητούσαν ήσυχο τόπο για να αφιερωθούν στις Καλές Τέχνες. Ο Απόλλων τις έφερε στο μεγάλο και όμορφο όρος Ελικώνα, στην τοποθεσία που ήταν και ο παλαιότερος βωμός του Δία. Περνούσαν δε τον καιρό τους ως εξής: «Ο Απόλλων στεκόταν στη μέση και έπαιζε τη λύρα του. Ολόγυρα οι Μούσες τραγουδούσαν και έπαιζαν και αυτές τα μουσικά τους όργανα. Ύστερα χόρευαν ολόγυρα από το βωμό και αργότερα κάθονταν πάνω σε δάφνες και τραγουδούσαν. Ο μεγάλος δάσκαλος Απόλλων πάντα στη μέση με τη λύρα του. Ότι έψαλλαν ήσαν ύμνοι στο θεό και πατέρα τους Δία. Πολλές μέρες περνούσαν και στον Παρνασσό, επειδή και αυτό το βουνό ήταν θεϊκό και βρισκόταν εκεί το μεγάλο μαντείο του Απόλλωνος. Έκαναν περιπάτους και λούζονταν στις πηγές Ιπποκρήνη, την ωραιότερη πηγή στην κορυφή του Ελικώνος, Κασταλία, στον Παρνασσό, Αγανίππη, στη Βοιωτία και Λειβήθρα στη Μακεδονία- γι αυτό ονομάζονταν και Λειβηθρίδες.Οι αρχαιότερες Μούσες εμφανίζονται επί βασιλείας του Κρόνου.

Οι Μούσες και οι «Τέχνες».

Η παράδοση αναφέρει: δύο Μούσες εφεύραν τη θεωρία και την πράξη στη μάθηση. Τρεις Μούσες εφεύραν τους τρεις μουσικούς τόνους αδρόν, μέσον και ισχνών τις τρεις χορδές της Λύρας, τις τρεις προσωδίες οξεία, βαρεία, περισπωμένη και τους τρεις χρόνους παρεληλυθότα, ενεστώτα, μέλλοντα τα τρία πρόσωπα, τους τρεις αριθμούς, το τρίγωνο των αστέρων και άλλα τριάριθμα. Τέσσερις Μούσες εφεύραν τις τέσσερις διαλέκτους: αττική, ιωνική, αιολική και δωρική. Πέντε Μούσες τις πέντε αισθήσεις: όραση, γεύση, όσφρηση, αφή και ακοή. Επτά Μούσες εφεύραν τις επτά χορδές της λύρας, τις επτά Ουράνιες ζώνες, τους επτά πλανήτες και τα επτά φωνήεντα του ελληνικού αλφάβητου.

1. Η Μούσα Κλειώ ανακάλυψε την Ιστορία (και την κιθάρα). Η ιστορία ονομαζόταν Κλειώ, επειδή αναφέρεται στο Κλέος (που ανήκει στους ήρωες του παρελθόντος), που μας διηγούνται οι συγγραφείς μέσα από τα βιβλία. Σύμφωνα με την παράδοση, η Κλειώ κατηγόρησε την Αφροδίτη επειδή ερωτεύθηκε τον ‘Aδωνι. Η Αφροδίτη ανταπέδωσε: Την οδήγησε στο σπίτι του Πίερου και την έκανε να τον ερωτευθεί. Η Κλειώ με τον Πίερο γέννησε τον Υάκινθο. Με το Μάγνητα (πατέρα του Πίερου) γέννησε τον Ιάλεμο, τον Υμέναιο και το Λίνο. Ζωγράφιζαν την Κλειώ δαφνοστεφανωμένη και με πορφυρό ένδυμα. Στο δεξί της χέρι κρατούσε μία σάλπιγγα και στο αριστερό ένα βιβλίο, που έγραφε Κλειώ Ιστορία. Στα πόδια της υπήρχε το Κιβώτιο της Ιστορίας.

2. Η Μούσα Ευτέρπη ανακάλυψε διάφορα μουσικά όργανα, τα μαθήματα, και τη διαλεκτική. Τα μαθήματα τέρπουν τους ανθρώπους, αλλά και.. «είναι εύτερπεϊς οί λόγοι των πεπαιδευμένων». Η Ευτέρπη με το Στρυμόνα γέννησε το Ρήσο. Τη ζωγράφιζαν δαφνοστεφανωμένη να παίζει αυλό ή να τον κρατά. Δίπλα της βρισκόταν όργανα μουσικά και κείμενα, ο Έρωτας και δένδρα με τον τραγουδιστή Τέττιγα (τζιτζίκι).

3. Η Μούσα Θάλεια Έφορος της Κωμωδίας. Ανακάλυψε την κωμωδία, τη γεωμετρία, την αρχιτεκτονική και τη γεωργία. Ήταν προστάτισσα και των Συμποσίων, Το όνομα Θάλεια = θάλλειν τα φυτά, ή από του Θάλεια στα (συμπόσια) ή… επειδή θάλλουσιν εις πολλούς αιώνας οι  επαινούμενοι δια των ποιημάτων… Έλεγαν πως ο Παλαίφατος ήταν γιος της. Τη ζωγράφιζαν στεφανωμένη με κισσό, νέα και χαμογελαστή, να κρατά κωμική μάσκα. Άλλες φορές δαφνοστεφανωμένη με πράσινο πανωφόρι και την επιγραφή Θάλεια Κωμωδίαν.

4. Η Μούσα Μελπομένη ήταν προστάτισσα της Τραγωδίας, επειδή αυτή την επινόησε, της ρητορικής και της μουσικής μελωδίας (μολττήν). Ονομάστηκε Μελπομένη από την λέξη μολττήν … επειδή δι αυτής μέλπουσιν οί άνθρωποι όλοι τους αγαθούς. Η Μελπομένη με τον Αχελώο, κατά μία παράδόση, γέννησε τις Σειρήνες Τη ζωγράφιζαν να φορεί μάσκα τραγωδίας, θυμωμε νη, δαφνοστεφανωμένη με σκήπτρο, ρόπαλο στα χέρια και την επιγραφή Μελπομένη Τραγωδίαν.

5. Η Μούσα Τερψιχόρη επινόησε το χορό, την άρπα και την παιδεία. Ονομάστηκε Τερψιχόρη, επειδή ετέρπετο, ευχαριστιόταν με το χορό. Ίσως και από τη μάθηση (που τέρπει τους ακροατές). Στην παράδοση αναφέρεται πως γέννησε με το Στρυμόνο το Ρήσο και με τον Άρη το Βίστωνα ή ακόμη με τον Αχελώο τις Σειρήνες. Την Τερψιχόρη ζωγράφιζαν δαφνοστεφανωμένη και με προμετωπίδιο να κρατά άρπα και. να χορεύει χαρούμενη, ενώ τα πόδια της μόλις να ακουμπούν τη γη και με την επιγραφή Τερψιχόρη λύραν.

6. Η Μούσα Ερατώ είναι η ευρετρια των ερωτικών ποιημάτων, του γάμου, (και της ποιήσεως, της μουσικής και της διαλεκτικής). Το όνομα Ερατώ* από το έρεσθαι και από τη λέξη έρως και εραστής. Τη ζωγράφιζαν καθιστή, να φορά ροδοστέφανο (στεφάνι από τριαντάφυλλα), με τη λύρα και το τόξο του έρωτος στα χέρια και την επιγραφή « Ερατώ Ψάλτριαν. Ο Απολλώνιος ο Ρόδιος ξεκινά το τρίτο κεφάλαιο του τέταρτου μέρους στα Αργοναυτικά με: …«Και τώρα Μούσα Ερατώ, έλα κοντά μας και πες μας πώς ο Ιάσονας … έφερε το χρυσόμαλλο Δέρας… από τον ερωτά του στη Μήδεια … γιατί έχεις τις χάρες της Κύπριδας Αφροδίτης.,. και φέρνεις τη μαγεία στα ανύπαντρα κορίτσια,.,».

7. Η Μούσα Πολυμνία (ή Πολυάμνια). Το όνομα Πολυμνία από το πολύς και ύμνος, επειδή υμνεί πολλούς ανθρώπους ή από το πολλών και μνήμη, επειδή μνημονεύει πολλοϋς στην ιστορία. Ηταν προστάτισσα των θεϊκών ύμνων αλλά και της υποκριτικής μίμησης, της γεωμετρίας, της ιστορίας, της γραμματικής κ.ά. Τη ζωγράφιζαν να κοιτά προς τον Ουρανό με στεφάνι από δάφνη και μαργαριτάρια στο κεφάλι, λευκό φόρεμα, με τη λύρα στα χέρια της και την επιγραφή Πολυμνίς Μύθους.

8. Η Μούσα Ουρανία ήταν προστάτισσα των Ουρανίων Σωμάτων και γενικά της αστρονομίας που ανακάλυψε. Σύμφωνα με την παράδοση με το Διόνυσο γέννησε τον Υμέναιο και με τον Απόλλωνα το Λίνο. Ζωγράφιζαν την Ουρανία στεφανωμένη με αστέρια και προμετωπίδιο, μπλε φόρεμα, μπροστά της τρίποδα που επάνω είχε την ουράνια σφαίρα και διαβήτη.

9. Η Μούσα Καλλιόπη ήταν η ανώτερη και επισημότερη από τις άλλες αδελφές της Μούσες. Συνόδευε τους βασιλείς και τους ανώτατους άρχοντες για να επιβάλλει με τα λόγια της υποταγή και δικαιοσύνη. Η Καλλιόπη ήταν προστάτισσα των ηρωικών ποιημάτων και της ρητορικής. Ονομάστηκε Καλλιόπη, επειδή είχε καλή δπα =ωραία όψη, πρόσωπο. Την ονόμαζαν και Καλλιέπειαν, επειδή ήταν ευρέτρια της ποίησης. Σύμφωνα με την παράδοση η Καλλιόπη γέννησε τον Ορφέα, τις Σειρήνες, τον Κυμόθεο κ.ά. Ζωγράφιζαν την Καλλιόπη νέα και ωραία, με άνθη στο κεφάλι ή κισσό, στο δεξιό χέρι να κρατά δάφνες και στο αριστερό δύο βιβλία, πολλές φορές την Ιλιάδα και την Οδύσσεια.

Πηγή <<ΕΜΕΙΣ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ>> του κ. Δημήτρη Βαρδίκου

ΝΥΜΦΕΣ

Οι κυριότερες από τις θεότητες των γλυκών νερών ήταν οι Νύμφες.
Κατά των Όμηρο ήταν κόρες του Δία, ενώ κατά των Ησίοδο μερικές οι Μελίες γεννήθηκαν από τις  σταγόνες αίμα που έτρεξαν από την πληγή του Ουρανού μετά τον ακρωτηριασμό του από τον Κρόνο.
Πιο συχνά όμως τις θεωρούσαν κόρες του ποταμίσιου θεού της περιοχής, που τους είχε ορισθεί για κατοικία.
Υπάρχουν πολλές Νύμφες. Προσωποποιούσαν τη νεαρή κόρη στα γοητευτικότερα γνωρίσματα της ομορφιά, προσήνεια, προθυμία να εξυπηρετούν. Αν και είναι θεϊκής καταγωγής και εμφανίζονται μερικές φορές στον  Όλυμπο, δεν είναι καθαυτό Θεές. Κατέχουν μια ενδιάμεση θέση, ανάμεσα στις θεές και τις θνητές. Πνεύματα των νερών, τις συναντάμε τόσο στα ποτάμια όσο και στα βουνά απ΄ όπου πηγάζουν τα ποτάμια.
Χωρίζονται σε ΟΡΕΣΤΙΑΔΕΣ Νύμφες των δασών και ΝΑΙΑΔΕΣ Νύμφες των ποταμών και πηγών. Αργότερα προστέθηκαν και οι ΑΜΑΔΡΥΑΔΕΣ Νύμφες των δένδρων.
Η αγαπημένη τους διαμονή ήταν οι σπηλιές. Γνωστή σπηλιά ήταν το Κωρύκιο άντρο στον Παρνασσό, στον Κιθαιρώνα υπήρχε η σπηλιά Σφραγίδιο και στον Ελικώνα το Λειβήθριο άντρο. Οι Νύμφες λατρεύονταν από τις έγκυες γυναίκες και πρόσφεραν δώρα και θυσίες σ΄ αυτές για να τις βοηθήσουν για αίσιο τοκετό και γερό παιδί. Οι Νύμφες είχαν και μαντικές ιδιότητες και προφητικές ικανότητες, με το να ερμηνεύουν τη θέληση κάποιας ανώτερης θεότητας.
Η Νύμφη Ερατώ ερμήνευε τους χρησμούς του Πάνα και η Δάφνη της Γαίας στους Δελφούς.
Στη σπηλιά Σφραγίδιο  στον Κιθαιρώνα οι Νύμφες είχαν  μαντείο. Γενικά οι Νύμφες ήταν τυπικές θεότητες και δεν είχαν ναούς. Τους πρόσφεραν θυσίες κοντά πηγές, σε σπηλιές και τους αφιέρωναν βωμούς μέσα σε ιερά άλλων θεών. Έχουν βρεθεί πολλά αναθήματα αφιερωμένα στις Νύμφες και αυτό δείχνει πόσο ανεπτυγμένη ήταν η λατρεία τους.

Κατά τον Παυσανία Λείβηθρα η  Λίβηθρα σημαίνει = από τη ρίζα του λείβω = βρέχω ή λοιβή = χοή ή λιβάς = πηγή.
Κατά την Ε.Παντερμαλή σημαίνει = ρείθρα = οχετοί υδραγωγικοί δηλ. ότι σημαίνει και το λατινικό κανάλια.

ΛΙΒΗΘΡΙΔΕΣ

Λιβηθρίδες και Ναϊάδες λεγόντουσαν κι οι αρχαίες νύμφες των νερών, των ποταμών, των πηγών, όπως οι κόρες της Πιμπληίδας ΝειλώςΑσωπώ,Αχελωίδα κ.ά. που είχανε σχέση με τ’ αρχαία συνώνυμα πο­τάμια. Τούτες ακολουθούσαν το Διόνυσο, ήταν η κουστωδία του, όταν μαζί με τους Πάνες, τους Σειληνούς και τους Σάτυρους κατρακυλούσανε μεθυσμένες πάνω απ’ το Νύσιον όρος. Το δίχως άλ­λο, μέσα σ’ αυτά τα φαράγγια πρωτογεννιόταν η τέχνη του θεά­τρου!
Πατάμε προσεκτικά με βήμα συ­νειδητό, γιατί στη λάσπη του πά­του θα πρέπει να γλιστρούν νεροφίδες, όπως εκείνη η τεράστια νεροφίδα – στοιχειό με το κατσικίσιο κεφάλι, που θρεφόταν με βάτρα­χους. Ένα θρυλικό Δρακόφιδο του φαραγγιού που — σαν νομοτέλεια — δε γινόταν να λείπει κι απ’ τον Αράπη. Όπως σε κάθε υποχθόνιο μαυροπόταμο, όπως και στον Αχέ­ροντα, που το Δράκο εκεί σκότω­σε ο Άγιος Δονάτος και που σύμ­φωνα με τον Κώστα Ρωμαίο, πίσω απ’ αυτόν τον περίεργο Άγιο, κρύ­βεται ο Αϊδωνεύς ο χθόνιος θεός των αρχαίων.

ΠΑΝΑΣ

Ο Πάνας ήταν γιός του Ερμή και της Νύμφης Δρυόπης.
Στον Ομηρικό ύμνο που είναι αφιερωμένος λέει ότι οι Θεοί έδωσαν στο γιο του Ερμή το όνομα Παν (όλο) γιατί όλους τους χαροποιούσε.
Τα χαρακτηριστικά του είναι ανθρώπινα και ζωώδη, ο κορμός του και τα χέρια του είναι ανθρώπινα, ενώ τα πόδια είναι τραγίσια, στο κεφάλι έχει μυτερά αυτιά, κέρατα και γένι.
Ήταν Θεός των κτηνοτρόφων, των κοπαδιών και της άγριας φύσης. Ζούσε στα βουνά  τα κορφοβούνια, τα βραχιασμένα  μονοπάτια.
Έμβλημά του έχει την γκλίτσα (ή λαγωβόλο) που του χρησιμεύει για να μαζεύει τα πρόβατα που ξεμακραίνουν από το κοπάδι και να σκοτώνει λαγούς.
Σύντροφος της προτίμησης του είναι ο σκύλος και κάποιες φορές ο λαγός.
Ενδιαφέρεται για την μελισσοκομία και ευχαριστιόταν να του προσφέρουν μέλι για θυσία. Ο Πάνας είναι ο εφευρέτης της σύριγγας ή σουραύλι ή αυλός του Πανός.
Το σουραύλι είναι μια συναρμογή από καλάμια κολλημένα με κερί.
Αποτελείται από πολλούς σωλήνες τοποθετημένους κλιμακωτά, έτσι ώστε το μέγεθος τους να ελαττώνεται ανεπαίσθητα από τον πιο μακρύ ως τον πιο κοντό.
Από το μέρος που είναι τα στόμια οι σωλήνες βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο, ενώ στην άλλη άκρη, το μάκρος τους είναι άνισο και σχηματίζουν βαθμίδες, έτσι που ολόκληρο θυμίζει φτερούγες πουλιού. Βρίσκεται με τις Νύμφες αφού και αυτές ήταν θεότητες που ζούσαν στα δέντρα, τα ποτάμια, τα δάση, τις σπηλιές.
Είχε κοινή κατοικία με τις Νύμφες και χώρους λατρείας. Δεν είχε ναούς  όπως οι Νύμφες και κυρίως οι χώροι που ήταν αφιερωμένοι στον Πάνα και στις Νύμφες ήταν οι σπηλιές.
Φυτά αφιερωμένα στον Πάνα ήταν ο κισσός και το πεύκο.

Advertisements

Σχολιάστε

Συνδεθείτε για να δημοσιεύσετε το σχόλιο σας:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s