Ο «απαταιών και εξωλέστατος» Παπαφλέσσας | Ροΐδη και Λασκαράτου Εμμονές

στις

Posted on by

[Μεγαλείο και αθλιότητα ενός διαφορετικού ιερωμένου]

papaflessas24mar16

Tournefort Joseph Pitton de: ‘Relation d’un Voyage du Levant, fait par ordre du Roy…», vol. Ι, Paris, Imprimerie Royale, M.DCCXVII (=1717)

του Αναγνώστη Λασκαράτου
Ο αρχιμανδρίτηςΓρηγόριος Δικαίος, δεν ήταν απατεώνας και εξώλης και προώλης, επειδή το λέει στα «Απομνημονεύματά» του ο φιλάργυρος και εξουσιαστής δεσπότης Γερμανός και καμπόσοι ακόμα, ήταν από πολλές μεριές κατά ένα μέρος στ’αλήθεια τέτοιος. Αυτό δεν αναιρεί το γεγονός πως πολέμησε για την πατρίδα μας και πως έπεσε ηρωικά, όχι πως κι εδώ δεν υπάρχουν μελανά στίγματα και ερωτήματα. Όμως τα πράγματα πρέπει να μπαίνουν στη θέση τους, αν δεν θέλουμε να νομιμοποιείται το ψέμα και η υποκρισία στις συνειδήσεις των ανθρώπων, ακόμη χειρότερα να ντύνεται με τη στολή της (παραπλανητικής και μονομερούς) εθνικής Ιστορίας, να θολώνει το πολιτικό και κοινωνικό περιβάλλον μέσα στην ομίχλη των σκόπιμων μυθευμάτων και να γίνονται αυτά κανόνες της δημόσιας ζωής, που τoυς πληρώνουν οι πολίτες με βαρύτατο τίμημα, συνήθως με τυφλό φανατισμό σε βάρος άλλων λαών. Ο Γερμανός, μέρα που είναι μας τον έχουν φορτώσει, δεν λέει επίσης κουβέντα, δεν την ξέρει την ύψωση της σημαίας ανήμερα του Ευαγγελισμού, αλλά η Εκκλησία και το Κράτος δεν τον πιστεύουν και τιμούν την στημένη επέτειο, διδάσκοντας την εθελοτυφλία στα κακομαθημένα νιάτα, πού είναι ολότελα ανέτοιμα να αντιμετωπίσουν τη νέα δύσκολη «εθνική» πραγματικότητα της πολυεπίπεδης χρεοκοπίας.

Το τι ακριβώς ήταν ο αρχιμανδρίτης, που δεκάρα δεν έδινε για το σχήμα του και για τους κανόνες που θεωρητικά το διέπουν, προκύπτει από πολλές έγκυρες μαρτυρίες και καλά θα έκανε το κρατικό παπαδαριό να μην τον επικαλείται ως δείγμα αντιπροσωπευτικό και καύχημα του άγαμου ανώτερου και ανώτατου κλήρου, πρώτα απ’όλα γιατί αυτού του άρεσαν οι γυναίκες και μάλιστα μανιακά. Δεν είχε κανένα από τα σχετικά σουσούμια των παπάδων, ίσως γι’ αυτό δεν τον κάνανε δεσπότη, παρά την επίμονη επιθυμία του.  Δεν νομίζω πως οι ιερές λειτουργίες ήταν καν μέσα στο τακτικό πρόγραμμά του. Δεν είχε ούτε το παραδοσιακό μίσος (ή έστω ήξερε να το κρύψει) κατά των ‘Δυτικών’. Στη διάρκεια της υπουργίας του εκτελεί εντολή της κυβέρνησης να συντάξει εγκύκλιο (9.6.1823)  «προς τους Έλληνας της Δυτικής Εκκλησίας’», αποβλέποντας κυρίως στους πάνω από 10.000 των Κυκλάδων, που δίσταζαν όχι μόνο να πολεμήσουν στην Επανάσταση, αλλά και να πληρώσουν φόρους στην ελληνική Αρχή, έχοντας αντιμετωπίσει στο παρελθόν το μίσος και τις προσβολές των Ορθοδόξων. Τους γράφει, σε ένα κείμενο που συνήθως κρύβεται ή χρησιμοποιείται για να δυσφημισθούν άκριτα οι Έλληνες παπικοί, με αξιοσημείωτο για Ρωμιό παπά ανεξίθρησκο και φιλελεύθερο πνεύμα, επίκαιρο και σήμερα, πως υφίστανται «πολλά Έθνη, έκαστον των οποίων συνίσταται από θρησκευτάς διαφόρων διδασκαλιών, οίτινες με όλον τούτο είναι εις εν Έθνος συνδεδεμένοι.. Άλλο Εθνισμός, και άλλο θρησκεία…».  Δεν ήταν γλυκομίλητος, δεν φαίνεται να ήταν καν θρήσκος, ήταν καθαρά μια βελτιωμένη εκδοχή του Ρασπούτιν, ένας παλληκαράς, γενναίος, ορμητικός, ψεύτης, ασυγκράτητος, ερωτύλος, τυχοδιώκτης,  δολοπλόκος, καλοπερασάκιας, γλεντζές, καβγατζής, φιλόδοξος και ασφαλώς πατριώτης, στο βαθμό που ένα μέρος από τα όνειρά του ήταν αναμφισβήτητα και η ίδρυση ανεξάρτητου ελληνικού Κράτους, ιδέα για την οποία αυτοθυσιάστηκε, ξεπλένοντας έτσι πολλές από τις ντροπιαστικές συμπεριφορές του, αφού τον συγχωρεί και ο εχθρικός Δεληγιάννης με μεταθανάτια μεγαλοψυχία: «Ο ένδοξος αυτού θάνατος,  απέπλυνε όλους τους ρύπους του ιδιωτικού και πολιτικού του βίου και χρεωστεί η πατρίς να τον συγκατάξει και αυτόν μεταξύ των λοιπών ενδόξων …».

Αλλά τα ερωτικά δεν ήταν η μόνη αχίλλειος πτέρνα του Παπαφλέσσα, αυτά θα είχαν υπό προϋποθέσεις και τη συμπάθειά μας. Η επίσημη ιστορία έχει προσπεράσει με φούρια κάθε αρνητική μαρτυρία. Η συμμετοχή του ως υπουργού Εσωτερικών της κυβέρνησης Κουντουριώτη στην άδικη καταδίωξη, σύλληψη και φυλάκιση του Κολοκοτρώνη (και άλλων καπετάνιων του Μωριά) στην Ύδρα, στη διάρκεια του εμφύλιου, κουκουλώνεται. Η

Έλληνας δεσπότης, από το: BELLE, Henri. «Trois années en Grèce», Paris, Librairie Hachette, 1881.

Έλληνας δεσπότης, από το: BELLE, Henri. «Trois années en Grèce», Paris, Librairie Hachette, 1881.

οπτική που τον αναδεικνύει ως γλεντοκόπο που ξόδευε χρήμα ξένο και ιερό, παραβλέπεται. Η εμμονή του να ψευδολογεί, να πλαστογραφεί και να εξαπατά για να πετύχει τους «εθνικούς» σκοπούς του, υποβαθμίζεται. Ο αρπακτικός και ανάξιος επίσκοπος Γερμανός, που οργίασε στην λεηλασία της Τριπολιτσάς, βάζοντας τον γαμπρό του Καλαμογδάρτη στον πειρασμό να τον δηλητηριάσει για ν’ αρπάξει τα λάφυρά του, είναι αποκαλυπτικός, τόσο όσο συνηθίζουν οι ρασοφόροι όταν βγάζουν τα άπλυτα των ρασοφόρων αντιπάλων τους στη φόρα. Τον κατηγορεί και ως καταχραστή της βοήθειας που η αδελφότητα Σμυρναίων έστειλε για τον αγώνα: «Είχον φθάσει εις τον Πόρον προ καιρού τινός ογδοήκοντα βαρέλια μπαρούτη…η πρώτη και η μόνη συνδρομή όπου απεστάλη εις την Ελλάδα…αλλά και αυτή εις μάτην, επειδή με το να ήτον διωρισμένη εις παραλαβήν του Δικαίου Παπά Φλέσια, ούτος την παρέλαβεν και την επώλησεν,όθεν ήθελεν και εχρηματολόγει ενώ η Πατρίς εκινδύνευε …».

Ο αρχιμανδρίτης που γεννήθηκε σε κάποιο μεσσηνιακό χωριό στα 1788, πριν ιερωθεί φοίτησε όπως-όπως στη Σχολή Δημητσάνας και  κάπου στα 1816, καλογέρεψε στη Μονή Βελανιδιάς στην Καλαμάτα. Εκεί ήρθε σε ρήξη με τον δεσπότη Καλαμάτας και Μονεμβασίας Χρύσανθο (Παγώνη, δεσπότη από τα 32 του!) και αναγκάστηκε να φύγει για το μοναστήρι  Αγ. Γεωργίου Ρεκίτσας, κι από κει, μετά από προστριβή με τοπικό Τούρκο, πήγε στην Πόλη. Μπορούμε να φανταστούμε τι τον έστρεψε στον κλήρο. Ο πατέρας του, που τον έκανε σε δεύτερο γάμο του, είχε 28 παιδιά! Η φτώχια του ήταν δεδομένη, η τεράστια ενεργητικότητά του και η τόλμη του επίσης. Δεν του άξιζε να κάνει τη ζωή του φτωχού χωρικού, το ράσο της τυπικής αγαμίας οδηγούσε πολύ ψηλά, στην μίτρα του θεομπαίχτη, στη μόνη δίοδο για έναν φιλόδοξο φτωχό μιας σκληρά ταξικής κοινωνίας, προς την κορυφή της ‘εθνικής’ πυραμίδας κι αυτός ήταν ο σκοπός του («δεσπότης ή πασάς»), που δεν τον έκρυβε. Η διαφορά του από την υπόλοιπη συνομοταξία των άγαμων ρασοφόρων ήταν πως δεν είχε να κρύψει κάτω από το ράσο κάτι ασήκωτο για εκείνη την εποχή, αντίθετα ήταν άξιος γιός του πατέρα του, ξεχείλιζε από ορμή για το γυναικείο φύλο και ταυτόχρονα είχε όλο το θράσος και την κατακτητική διάθεση ενός άξεστου παλληκαρά, μαζί και μια χωριάτικη πονηριά συνδυαζόμενη με την έλλειψη ηθικών δισταγμών. Ήταν το είδος του νταή που είχε αντιληφθεί πόσο ανεκτική ήταν η κοινωνία και πόσο εύκολο ήταν να επωφεληθεί πατώντας πάνω στις αδυναμίες των άλλων. Το τι είδους αξιωματούχος θα γινόταν σε μια απόλυτα ανεξάρτητη Ελλάδα, κι αυτός και πολλοί ακόμη συναγωνιστές του, το έδειξε στη βραχύβια υπουργία του, πριν την απελευθέρωση, το έχουμε δει άλλωστε πια και σε πολύ καλύτερους από αυτόν επαναστάτες και σε Επαναστάσεις με πολύ πιο γερό ιδεολογικό υπόβαθρο.

Ο Δημήτριος Αινιάν, αγωνιστής της επανάστασης, λόγιος, δικαστικός και πολιτικός τον γνώρισε στο σπίτι του πατέρα του στη Θεραπειά,  όπου ζούσε κι αυτός.  0 παπα-δάσκαλος Ζαχαρία Αινιάν, έκανε στον αρχιμανδρίτη μαθήματα Ελληνικών, για να καταφέρει να  γίνει δεσπότης («Βίοι Παράλληλοι των επί της αναγεννήσεως της Ελλάδος διαπρεψάντων ανδρών», υπό Αναστασίου Ν. Γούδα-1875). Ο πατριώτης παπα Ζαχαρίας (Αναγνωστόπουλος ή Οικονόμου, από τα μέρη του Τυμφρηστού), είχε πάρει επίτηδες αρχαιοελληνικό επώνυμο και στο σπίτι του φέρεται πως έγινε η μύηση ως Φιλικού του αρχιμανδρίτη. Ο Δημήτριος εξιστορεί: «…ωφελούμενος από τας συνεισφοράς των κατηχουμένων ενοικίασεν ήδη χωριστήν οικίαν, ενεδύθη ευσχήμως πρώτον, λαμπρώς δε και μεγαλοπρεπώς, όταν επανήλθεν από έν ταξίδιον το οποίον έκαμεν εις Βλαχίαν……έκαμνεν διασκεδάσεις και συνεχή γεύματα εις τας εξοχάς, όπου οι συνερχόμενοι διασκέδαζον συνήθως με τα άσματα της ελευθερίας». Ασφαλώς ο αρχιμανδρίτης δεν είναι ούτε ο πρώτος ούτε ο τελευταίος αντάρτης, που παράλληλα με την συνωμοτική του δράση καλοπερνάει με χρήματα της οργάνωσής του και ισορροπεί σε τεντωμένο σκοινί. Ο δικός μας όμως είναι και παπάς και η ζωή του ενοχλεί τους περιοίκους, «παραπονούμενους δια την άτοπον και ανοίκειον διαγωγήν του Γρηγορίου δίδονος παράδειγμα διαφθοράς εις την συνοικίαν».  Κάποιος Οθωμανός τον συνέλαβε με πρόφαση τα καμώματά του, και τον απελευθέρωσε με λύτρα 1000 γρόσια, κάνοντάς του και χρηστομάθεια: «….δεν είναι εντροπή εις το ιδικόν σου σχήμα να φέρνης κάθε νύκτα γυναίκας….και να σηκώνης την ησυχίαν των γειτόνων;…».  Ο Φωτάκος αναφέρει τον εκβιασμό που έκανε ο παράφορος ρασοφόρος στον Φιλικό Αναγνωστόπουλο απειλώντας τον να τον σφάξει κι ύστερα να καταδώσει την Φ.Εταιρεία στον Σουλτάνο, αν δεν τον πληροφορούσε για το ποιος ήταν ο αρχηγός της, «μ΄ένα μαχαίρι στο χέρι επετήθηκε του Παν. Αναγνωστόπουλου φοβερίζοντάς τον, ότι θα τον σφάξει και θα προδώσει στη Σουλτανική εξουσία όλα τα Εταιρικά». Αλλά και ο Μ. Οικονόμου (1ος τ., «Ιστορικά της ελληνικής παλιγγενεσίας»), αναφέρει: «Καιροφυλακτήσας εσπέραν τινά τον Αναγνωστόπουλον μόνον εν τω δωματίω του, εισελθών ασφαλίσας έσωθεν την θύραν, επανέλαβε τας παρακλήσεις του, προσθείς και απειλάς ότι, εάν δεν του φανερώσει  ήθελε δήθεν τον φονεύσει, λάβη τα έγγραφα όσα εύρει και παραδώσει αυτά εις την Υψηλήν Πύλην».  Πείθει τους Γεωργάκη Ολύμπιο και Ιωάννη Φαρμάκη πως η ανύπαρκτη «αόρατος Αρχή» είναι αυτός και πρέπει να τον υπακούσουν και να κηρύξουν την Επανάσταση, όταν τους δώσει την εντολή. Όμως η ηγεσία της Εταιρείας το πληροφορείται και προβληματίζεται να τον εκτελέσει. Ο Αναγνωστόπουλος όμως, ήταν στην ουσία ένας καλός πατριώτης, ένας συνετός άνθρωπος  και τους αποτρέπει: «.. έχων προ οφθαλμών τας εκδουλεύσεις του ανθρώπου και το ενεργητικόν του και προβλέπων ότι θέλει είναι και ούτος, ένας των ανθρώπων της Επαναστάσεως…». Ο ίδιος τον εμπόδισε από το να γίνει φονιάς, όταν λόγω της σύγκρουσης  του Θεόδωρου Νέγρη με την Εταιρεία, ο αρχιμανδρίτης ζήτησε να του δοθεί η άδεια να τον δολοφονήσει.

Είναι γνωστή αυτή η βιασύνη του να γίνει  Επανάσταση. Πείθει τον Παναγιώτη Σπηλιάδη να πλαστογραφήσει ένα υποτιθέμενο γράμμα του Υψηλάντη προς τον Πατριάρχη Ιεροσολύμων Πολύκαρπο (είναι αυτός που μετά «συναποφαίνεται» με τον Γρηγόριο Ε΄ και πολλούς Αρχιερείς στο γνωστό αφοριστήριο της Επανάστασης), με σκοπό να μπλέξει και να εκθέσει κι αυτόν κι έτσι να τον υποχρεώσει να βοηθήσει και στέλνει ταχυδρόμο τον Περραιβό.  Άγιος ήταν ο σκοπός αλλά πολύ τυχάρπαστα και παρακινδυνευμένα τα μέσα. Ο Μ.Οικονόμου στον 1ο τόμο  των ‘Ιστορικών της παλιγγενεσίας’, αποκαλύπτει πως τον Οκτώβρη του 1820 είχε υποστηρίξει στη γνωστή σύσκεψη του Υψηλάντη στο λοιμοκαθαρτήριο του Ισμαήλι της Μολδαβίας,  πως η Πελοπόννησος ήταν έτοιμη να σηκωθεί εμφανίζοντας ακόμη και πλαστά έγγραφα κοτζαμπάσηδων του Μωριά, όπου παρουσιάζονταν να είναι έτοιμοι και ενθουσιώδεις να ξεκινήσουν την Επανάσταση. Ο Φιλικός Σπύρος Παπαδόπουλος Κορφινός όμως δεν κατάπιε την απάτη: «Παπά, να διαβάζης το Ψαλτήρι σου και τα τοιαύτα πράγματα δεν είνε δική σου δουλειά. …εγώ λείπω εκείθεν μόλις προ επτά μηνών και τίποτε δεν είδα, αφ’ όσα λέγει και η αναφορά σου…» (Στέφανος Παπαγεωργίου, «Από το Γένος στο Έθνος. Η θεμελίωση του Ελληνικού κράτους 1821-1862», εκδ.Παπαζήσης, 2005).

Εξωραϊζεται συνήθως από «προοδευτικούς» ιστορικούς ο Παπαφλέσσας, σε αντιδιαστολή με τη συντηρητική συμπεριφορά της συμφεροντολογικής συντεχνίας των προεστών, που τα μέλη της (που δεν ήταν βέβαια όλοι ίδιοι) τον περιφρονούσαν ως ταπεινής καταγωγής ρέμπελο και αντιδρούσαν φοβούμενοι και τους Οθωμανούς και τυχόν απώλεια ελέγχου της κατάστασης από μέρους τους προς όφελος λαϊκότερων στοιχείων, βεβαίως και για το μέλλον των περιουσιών και των προνομίων τους σε μια ελεύθερη Ελλάδα. Πολλοί βλέπουν στο πρόσωπό του έναν οραματιστή μιας δικαιότερα διαρρυθμισμένης κοινωνικής πυραμίδας μετά την επιτυχία της εθνικής εξέγερσης. Όση αλήθεια κι αν υπάρχει σε αυτές τις εκτιμήσεις, και σίγουρα υπάρχει μπόλικη, δεν παύει να υπάρχει και η γνωστή Κόλαση, προορισμός των αφελών και πρόχειρων καλών προθέσεων, ειδικά όταν είναι ανάμικτες με προφανή προσωπική ιδιοτέλεια, με έλλειψη εμπειρίας και συναίσθησης της πραγματικότητας και με μορφωτική ανεπάρκεια. Στην περίπτωσή μας, ο πρόωρος όσο και ηρωικός θάνατος δεν επέτρεψε στην Κόλαση του αρχιμανδρίτη να εμφανισθεί.  Η πρεμούρα του Παπαφλέσσα για ξεσηκωμό έχει σίγουρα και τα καθαρά τυχοδιωκτικά κίνητρα ενός ανεύθυνου ανυπόμονου μωροφιλόδοξου και ονειροπαρμένου. Ο Ανδρέας Ζαΐμης, δεν ανακριβολογούσε όταν χαρακτήριζε τα όσα είπε ο Παπαφλέσσας  στη σύσκεψη της Βοστίτσας για να ξεσηκώσει τους προεστούς να γίνει η Επανάσταση μια ώρα αρχύτερα, «άστατα, απελπισμένα, στασιαστικά, ιδιοτελή και μπερμπάντικα…».Ο Π.Π.Γερμανός δίνει τη δική του ερμηνεία για τα κίνητρα, που δεν φαίνεται να αφίσταται πολύ της πραγματικότητας: «…περί μηδενός άλλου φροντίζων ειμή τίνι τρόπω να ερεθίση την ταραχήν του Έθνους, δια να πλουτίση εκ των αρπαγών, τους εβεβαίωνεν, ότι είναι τα πάντα έτοιμα». Σίγουρα δεν είναι ο πιο αξιόπιστος μάρτυρας, ήταν ενσυνείδητα αντιδραστικός. Σε αυτόν αποδίδεται η φράση «Ας αφήσουμε τα παιδιά του Μωάμεθ να αποτελειώσουν τα παιδιά του Ροβεσπιέρου». (1820, στο Gazette de France, 7 Ιούλη 1821. Βλ. Κ. Μοσκώφ: «Ιστορία του κινήματος της εργατικής τάξης», εκδ. «Καστανιώτη», 1988, σελ. 95-96). Όμως και ο αρχιμανδρίτης ήταν ένας ερημοσπίτης, δαχτυλοδεικτούμενος ψευδολόγος και αερολόγος, που αναστάτωνε τους προεστούς, οι οποίοι είχαν πολλά να χάσουν, αλλά και την ευθύνη πολλών στα χέρια τους. Τελικά είχε δίκιο, έτσι τα έφεραν οι συνθήκες και δικαιώθηκε, βόηθησε βέβαια την κρίσιμη στιγμή και η Δύση, όσο κι αν δεν αρέσει αυτό σε πολλούς. Η Επανάσταση καλώς ξεκίνησε, για την ακρίβεια ήταν τόσο ώριμη και δίκαιη ιδέα που της άξιζε να πετύχει. Οι ίδιοι οι Τούρκοι με τον Κεμάλ, αποτίναξαν το μεσαιωνικό ζυγό του Σουλτάνου έναν αιώνα μετά.

Πολύ εύγλωττη όσο και καταδικαστική είναι η εικόνα του «αγύρτη παλιοκαλόγερου», που δίνει για τον αρχιμανδρίτη, ως υπουργό, ο Κανέλλος Δεληγιάννης, : «… ο Παπαφλέσσας υπουργός των Εσωτερικών….ένεκα της ασελγείας και της θηλυμανίας του κατήντησε το κατάστημα του υπουργείου του πορνοστάσιον και εσύναξεν όλους τους ασώτους και μπιριμπάντας και έπραττεν …εις τους  δυστυχείς κατοίκους τα μεγαλύτερα ανοσιουργήματα».  Ο ίδιος τον κατηγορεί πως αυθαιρετούσε και όπως αποκαλύπτει ο αδικαιολόγητος φόνος ενός φούρναρη από το περιβάλλον του, ξεσήκωσε τον λαό που λιθοβόλησε θανάσιμα στην Κόρινθο τον ιεροδιάκο Δανιήλ ενώ ο αρχιμανδρίτης γλύτωσε το λυντσάρισμα με την παρέμβαση των Μαυρομιχαλαίων.  Αλλά και ο θρησκόληπτος και μικρόμυαλος Μακρυγιάννης («Απομνημονέυματα» εκδ Βαγιονάκη-1947, τ.1ος σελ.216), τον περιλούζει για τα καμώματά του με πόρνες («επιδέξες»): «Ο Παπαφλέσσας πήρε μίαν γυναίκα μ’ ένα ντέφι και έναν με βιολί και πήγαμε εις το Λιοντάρι… όπου εγλένταγε με ταις γυναίκες και τα λαλούμενα…Γύρευε τις επιδέξες …έζη ως σατράπης με τρυφάς και αναπαύσεις…» Αν δεχθούμε πως το ιδιοτελές μίσος των κοτζαμπάσηδων, του Μακρυγιάννη, του Γ.Γαζή, του Αλ. Σούτσου κλπ, που του σέρνουν τα εξ αμάξης αδικεί τον Παπαφλέσσα, τότε ας καταφύγουμε στις μαρτυρίες των φιλελλήνων. Ο αγωνιστής Ολιβιέ Voutier («Mémoires du colonel Voutier sur la guerre actuelle des Grecs»-Παρίσι, 1823), μαρτυρεί: «O αρχιμανδρίτης Παπαφλέσσας που πολλές φορές είχαμε επισημάνει στο χαρακτήρα του την αναίδεια, την πανουργία και την αδυναμία του για την πολυτέλεια, ήταν ξαπλωμένος σε μια πολυθρόνα λαμπροφορεμένος σαν σουλτάνος. Το κεφάλι του στόλιζε ένα πλουσιοκεντημένο φέσι κι’ένα πελώριο χρωματιστό σάλι».  Ο Ιταλός φιλέλληνας και λόγιος δημοσιογράφος Ιωσήφ Πέκιο, στον οποίο το φιλελληνικό Κομιτάτο της Αγγλίας του είχε αναθέσει να παρακολουθήσει τη διαχείρηση του δανείου προς την ελληνική διοίκηση, βρέθηκε έτσι στα 1825 στην Ελλάδα και έγραψε (‘Η Ελλάς κατά το έαρ του 1825’): «…ήτο από τους ενθουσιωδέστερους αποστόλους της Επαναστάσεως. Δεν κατόρθωσε όμως να διατηρηθεί αγνός από την διαφθοράν και ευωχείτο εν μέσω της δυστυχίας της πατρίδος του…Έζη μέσα εις πολυάριθμον χαρέμι….Τον συνήντησα μεταξύ Άργους και Τριπόλεως, ενώ εταξίδευε προπορευομένου του χαρεμίου του, δυο τσιμπουκοφόρων και με την πομπήν Πασσά» (Περ. «Τότε», τ.13).

Τα κακομαθημένα και εκρηκτικά του φερσίματα, δείχνουν έναν ναρκισσευόμενο καλοπερασάκια, που κόστισε πολύ στα οικονομικά του Αγώνα.  Τον Οκτώβριο του 1820, ξυλοκοπεί στην Πόλη τον έναν από τους δυο Οθωμανούς υπηρέτες του, επειδή έχυσε το νερό και του χάλασε τη σαπουνάδα για να πλύνει τη γενειάδα του (Φωτάκος: «Βίος του Παπαφλέσσα»). Ο Τούρκος πήγε στην οθωμανική αστυνομία και κάρφωσε τα συνωμοτικά του πάρε δώσε.  Όμως ο προστάτης του, ο Αχαιός μητροπολίτης Δέρκων, ο από Λακεδαιμονίας άγιος Γρηγόριος, που «είχε συστήσει εις τον Σκουφάν τον Γρηγόριον Φλέσσαν, ώς μοναχόν επαίδευτον και εξαίρετον πατριώτην» (Χειρόγραφο βιβλίο του Κωνσταντίνου Ι. Φλέσσα, βουλευτή Καλαμών,   «Ιστορία του Ιερού Αγώνος κατά τε της Τουρκίας και της Αυστριακής Αυτοκρατορίας», Αθήναι 1898- κυκλοφόρησε σε φυλλάδια), έτρεξε και κατέβαλε ένα μεγάλο ποσόν, αργότερα έγινε τεράστιο, για να εξαγοράσει την απαλλαγή του και την αναστολή κάθε έρευνας από τη μεριά των οθωμανικών αρχών.

Ψύχραιμότεροι ιστορικοί που είδαν τα γεγονότα και μετά το θάνατό του, είναι επίσης αρνητικοί. Ο Ιωάννης Φιλήμων αρχιγραμματέας του Δημήτρη Υψηλάντη («Δοκίμιον ιστορικόν περί της Φ.Ε.-Ναύπλιο 1834) έγραψε για τις αυθαίρετες ενέργειές του στη Μολδοβλαχία ως μέλους της Φ.Εταιρείας. Σε δολοπλοκίες του Παπαφλέσσα αποδίδει τα σφάλματα των επαναστατικών σχεδιασμών των Βλαδιμηρέσκου, Φαρμάκη και Ολύμπιου χωρίς τη γνώση και την έγκριση της ηγεσίας της Φιλικής Εταιρείας. Τον χαρακτηρίζει χαρακτήρα δύσκολο να περιγραφεί, ανυπόμονο, πρόχειρο, αυθάδη, υπερβολικό, ματαιόδοξο, αγνώμονα,  

Ο Τάσος Γριτσόπουλος γράφει ότι «ο Δικαίος ήτο πρόσωπον ανωμάλου φύσεως. Η επιπολαιότης του έφερνε συχνά εις δύσκολον θέσιν τους αρχηγούς της Εταιρείας. Δια τούτο η περί αυτού γνώμη των Φιλικών δεν ήτο κολακευτική. …ο αρχιμανδρίτης ήρχετο ορμητικός και υπέράγαν ενθουσιώδης να κηρύξη τον κατά της Τουρκίας πόλεμον. Το άλογον πάθος,η επικίνδυνος ορμητικότης, το ψεύδος, το παράτολμον μένος, …εκπροσωπεί το απαραίτητον, αλλά εις πάσαν ενέργειαν επικίνδυνον, παράλογον πάθος» («Η μυστική συνέλευσις της Βοστίτζας /26-29 Ιαν.1821/ και η ιστορική σημασία αυτής», Πρακτικά του Α’ εν Πάτραις τοπικού συνεδρίου Αχαϊκών Σπουδών,εν Αθήναις 1974, από σελ.43).

Χαρακτηριστική του ανδρός είναι η διαταγή που έδωσε να πυρποληθούν τα περίφημα σεράγια της χλιδής του διοικητή της Κορίνθου Κιαμήλ μπέη, πραγματικά αριστουργήματα ανατολίτικης αρχιτεκτονικής και τέχνης, του καλύτερου άλλωστε μέσα στους Τούρκους του Μωριά και στην καταγωγή και στους τρόπους και στην εμφάνιση και στο μυαλό και μαζί με αυτά και όλα τα τουρκικά σπίτια της Κορίνθου. Αυτός ο κοντόθωρος βανδαλισμός είχε βέβαια το ελαφρυντικό των αντίποινων για το κάψιμο ολόκληρων ελληνικών χωριών από τον Κεχαγιάμπεη του Χουρσίτ, τον Μουσταφά που έσφαζε, έκαιγε λεηλατούσε και εξανδραπόδιζε τα χωριά απ’ όπου περνούσε. Πιθανότατα όμως το έκανε σκόπιμα για να δουν οι Έλληνες πως δεν υπήρχε επιστροφή αλλά και για συμβολικούς λόγους. Έπρεπε να καούν, από τον «φανατικό ιδεολόγο» και «ορμητικό επαναστάτη», ώστε οι «χωριάτες»  να καταλάβουν «πως δε θα πάρουν συγχώρεση από τον αφέντη», διαπιστώνει ο Βακαλόπουλος, (‘Ιστορία του Ν.Ελληνισμού’, & «Τα ελληνικά στρατεύματα του 1821»). Ανάλογες διαπιστώσεις κάνουν και άλλοι ιστορικοί, ενώ ο Κορδάτος («Μεγάλη Ιστορία της Ελλάδος») το πηγαίνει λίγο πιο πέρα, βλέποντας και εξαναγκασμό των κοτζαμπάσηδων να μπλεχτούν θέλοντας και μη πια στην επαναστατική διαδικασία, χωρίς δυνατότητα επιστροφής.

Στο αρχείο του Κουντουριώτη (τόμος Δ΄ σελ.505),  υπάρχει μια επιστολή του γραμματέα του , που ακούγεται ανατριχιαστικά: «Κανείς δεν εδάκρυσε από τον θάνατο του Παπαφλέσσα…». Άδικες υπερβολές, σίγουρα θα δάκρυσαν πολλές γυναίκες και αρκετοί ακόμη, σύντροφοί του στα γλέντια και στα όπλα και οι πολλοί που η τόση αυτοθυσία τους συνεπαίρνει. Σήμερα που ο χρόνος βάζει κάθε τι στη θέση του, δακρύζουμε κι εμείς γι’αυτό το αντιφατικό «παιδί του λαού» στο οποίο χρωστάμε, σταθμίζοντας τους ανθρώπους με βάση την εποχή τους και τις ευκαιρίες που τους δόθηκαν, όμως θέλουμε να λέγεται η αλήθεια και με βάση αυτή να κρίνονται όλα. Ας ακούσει επιτέλους ο λαός αυτός που αναδεικνύει με καμάρι αρχιψεύτες πρωθυπουργούς, τη γνωστή παραίνεση του εθνικού μας ποιητή κι ας διεκδικήσει όλη την ιστορική αλήθεια, μακριά από τη δουλεία της ιδεολογικής χρήσης του ιστορικού παρελθόντος.

Πηγή: Ο «απαταιών και εξωλέστατος» Παπαφλέσσας | Ροΐδη και Λασκαράτου Εμμονές

Advertisements

Σχολιάστε

Συνδεθείτε για να δημοσιεύσετε το σχόλιο σας:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s